بهگزارش قدس آنلاین، در روزهای اخیر، اعلام تفاهم میان ایران و ایالات متحده برای پایان درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز و ایجاد چارچوبی برای مذاکرات بیشتر، موجی گسترده از تحلیلها و واکنشها را در محافل جهانی ایجاد کرده است. بسیاری از کارشناسان و ناظران این تفاهم را نشانهای روشن از عقبنشینی آمریکا از اهداف اولیه خود ارزیابی میکنند، جایی که واشنگتن نتوانست کنترل کامل آبراهها یا محدودیتهای شدید بر برنامه هستهای ایران را تحمیل کند و درنهایت مجبور شد با شرایط واقعبینانهتر تهران کنار بیاید. این توافق پس از ماهها تنش نظامی، به عنوان گامی اولیه برای کاهش بحران تلقی میشود، هرچند تحلیلگران بر لزوم تضمینهای اجرایی و مراحل بعدی تأکید دارند.
عقبنشینی آمریکا و دستاوردهای ایران از نگاه اندیشکدهها
اندیشکده مؤسسه مطالعات جنگ گزارش داده آنچه تاکنون بهعنوان متن تفاهم منتشر شده با برخی مواضع اولیه ایالات متحده فاصله قابل توجهی دارد و ایران توانسته مدیریت تنگه هرمز را حفظ کند و از مزایایی مانند کاهش تحریمها و آزادسازی منابع مالی بهرهمند شود. گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی نیز این تفاهم را فرصتی برای ایران در بازسازی معادلات منطقهای توصیف کرده و هشدار داده کشورهای همسایه تحولات را با دقت رصد میکنند. اندیشکده شورای آتلانتیک در تحلیلهای خود تأکید کرده این تفاهم بیشتر یک چارچوب اولیه است تا توافق جامع و نشاندهنده پذیرش واقعیتهای میدانی توسط آمریکاست.
اندیشکده چتم هاوس نیز با انتشار تحلیلهای متعدد، تفاهم را گامی مثبت اما شکننده دانسته است. سانام وکیل و آنیسه تبریزی، کارشناسان این اندیشکده اشاره کردهاند که موانع اولیه برای ایران کاهش یافته و آمریکا نتوانسته تمام اهرمهای فشار خود را حفظ کند، هرچند جشن زودهنگام مناسب نیست. کارشناسان دیگر چتم هاوس نیز بر تغییر پویا در خلیج فارس تأکید دارند و معتقدند وضعیت به پیش از درگیریها باز نخواهد گشت. این دیدگاهها حاکی از آن است که تفاهم بیشتر به نفع ثبات مورد نظر ایران بوده تا تحمیل کامل اراده واشنگتن.
تحلیلگران: آمریکا چارهای جز پذیرش واقعیت نداشت
تحلیلگران برجسته نیز بر ناکامی آمریکا در دستیابی به اهداف اعلامشده تأکید دارند. علی واعظ از گروه بینالمللی بحران، فشارهای اخیر را بیشتر نمایشی برای توجیه توافق دانسته و والی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، از بنبست اولیه سخن گفته و اشاره کرده که ترامپ با چالشهای داخلی برای پذیرش این توافق مواجه بوده است. استفن زونز، استاد دانشگاه سانفرانسیسکو، از خوشبینی محتاطانه خبر داده و معتقد است باوجود اختلافات، آمریکا به نقطهای رسیده که گزینهای جز کنار آمدن نداشته است. این تحلیلها ترکیبی از واقعبینی نسبت به محدودیتهای واشنگتن و دستاوردهای دیپلماتیک ایران را منعکس میکنند.
مواضع مقامات چین و روسیه
چین از این تفاهم استقبال جدی کرده و آن را گامی مثبت به سوی ثبات منطقهای و جهانی دانسته است. مقامات پکن امیدواری خود را درباره امضای نهایی سند ابراز کرده و بر لزوم تعهد طرفین به راهحلهای مسالمتآمیز و گفتوگوی دیپلماتیک تأکید دارند. چین که همواره بر احترام به حاکمیت ایران اصرار داشته، این توافق را فرصتی برای کاهش تنشها و تأمین امنیت انرژی میبیند. روسیه نیز بهطور مشابه از آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز استقبال و آن را نشانهای از شکست سیاستهای فشار حداکثری آمریکا ارزیابی کرده است. مقامات مسکو امیدوارند این تفاهم فضای بیشتری برای تمرکز بر سایر مسائل بینالمللی ایجاد کند.
استقبال سران کشورهای جهان
رهبران اروپایی نیز عمدتاً از تفاهم استقبال کردهاند. بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا در بیانیهای مشترک آن را فرصتی برای بازگرداندن ثبات منطقهای و اقتصاد جهانی خوانده و آمادگی خود را برای لغو تحریمهای مرتبط در صورت اجرای تعهدات هستهای توسط ایران اعلام کردهاند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه بر بازگشایی فوری و بدون شرط تنگه هرمز تأکید کرده و آن را مقدمهای برای مذاکرات گستردهتر صلح و امنیت دانسته است. اتحادیه اروپا این توافق را فرصتی برای جلوگیری از بحران انرژی خوانده است. پاکستان و قطر به عنوان میانجیگران کلیدی، از حصول متن نهایی ابراز رضایت کردهاند.
مروری بر مواضع جهانی نشان میدهد هرچند آنچه قرار است میان ایران و آمریکا امضا شود فقط یک تفاهم برای ادامه مذاکرات است اما تحولی مثبت تلقی میشود که در آن، آمریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف اولیه خود، مجبور به توافق با ایران شده است. گزارشها حاکی از واکنش مثبت بازارهای جهانی با کاهش نگرانی از اختلال در تأمین انرژی است، هرچند نوسان همچنان وجود دارد. موفقیت بلندمدت به مراحل بعدی مذاکرات، پایبندی طرفین و مدیریت عوامل اختلالگر بستگی خواهد داشت.
نظر شما